İş Güvenliği Zorunluluğu

Hukuki Temel

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Kanun’un 6. maddesi, işverenin her bir çalışan için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesini zorunlu kılar. Görevlendirme süresi, tehlike sınıfı (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) ve çalışan sayısı esas alınarak dakika/çalışan formülüyle hesaplanır.

Önemli: Görevlendirmenin işletme içinde (İSGB) veya harici bir OSGB aracılığıyla yapılması serbesttir; ancak sorumluluk devredilmez, nihai yükümlü daima işverendir.

İSG Hizmetleri Yönetmeliği

29 Aralık 2012 tarihli yönetmelik, iş güvenliği zorunluluğu’nun teknik ayrıntılarını belirler:

• OSGB ve İSGB’nin fiziki şartları

• Personel sertifika sınıfları (A‑B‑C uzman)

• Başvuru & denetim prosedürleri

• Yıllık çalışma ve değerlendirme rapor formatları

Yetki belgesi bulunmayan kuruluşların “OSGB” unvanı kullanması yasaktır ve tespit hâlinde faaliyetleri durdurulur.

2025 Düzenlemesi: <50 Çalışanlı İşyerleri İçin İş Güvenliği Zorunluluğu

1 Ocak 2025 itibarıyla, az tehlikeli sınıfta yer alıp 50’den az çalışanı bulunan işyerleri de uzman‑hekim görevlendirme kapsamına girdi. Böylece Türkiye’de aktif kayıtlı işyerlerinin %95’i fiilen zorunluluk içinde kalmış oldu.

Bu genişleme, OSGB sektörünü %40 büyütürken, dijital İSG yazılımlarına olan talebi de artırdı.

Kapsam: Hangi İşletmeler Zorunluluk Altında?

Tehlike Sınıfları ve Örnek Sektörler

Tehlike sınıfı, NACE koduna göre Çalışma Bakanlığı tebliğiyle belirlenir.

Çalışan Sayısının Rolü

• 1–49 çalışan: Uzman‑hekim süreleri dakika/çalışan katsayısıyla hesaplanır.

• 50+ çalışan: Süre hesabına ek olarak, İSG Kurulu kurma yükümlülüğü doğar.

İş Güvenliği Uzmanı & İşyeri Hekimi Süre Hesaplaması

Uzman Süreleri

Hekim ve DSP Süreleri

Örnek Hesap: 30 çalışanlı az tehlikeli bir ofiste aylık uzman süresi
30 × 10 dk = 300 dk → 5 saat. Benzer formülle hekim & DSP süreleri eklenir.

Zorunluluğa Uyulmaması Hâlinde Cezalar

Cezalar her tespit edilişte aylık uygulanır ve tekrarlanabilir.

Çalışan Eğitimi ve Güvenlik Kültürü Oluşturma

Zorunlu Temel İSG Eğitimi saatleri:

• Az Tehlikeli: 8 saat

• Tehlikeli: 12 saat

• Çok Tehlikeli: 16 saat

Eğitimlerin e‑öğrenme veya sınıf içi fark etmeksizin belgelendirilmesi zorunludur. Veriye dayalı çalışmalara göre, düzenli eğitim:

• Kaza sıklık oranını %40’a kadar,

• Kaza ağırlık oranını %60’a kadar düşürür.

Dijital & Kolaylaştırılmış Çözümler

e‑Sertifika ve QR Doğrulama

E‑sertifika portalları, çalışan eğitim belgelerini QR kodlu PDF olarak saklar; denetimde müfettiş, mobil cihazla anında doğrular.

Bulut Tabanlı İSG Yazılımları

Risk envanteri, ekipman bakım çizelgesi, sağlık muayene raporları tek panelde tutulur. İşveren ve OSGB eşzamanlı güncelleme yapabilir.

Mobil Denetim Uygulamaları

Uzman; tabletle fotoğraf ekler, uygunsuzluğa “kritiklik skoru” verir, aksiyon sahibini atar. Kapanış süresi otomatik hatırlatılır.

OSGB mi, İSGB mi?: Stratejik Karar

KOBİ’lerin %75’i dış kaynak OSGB modelini seçerek ortalama %35 maliyet tasarrufu sağlıyor.

Sonuç ve Eylem Çağrısı

İş güvenliği zorunluluğu, yalnızca mevzuatın dikte ettiği bir görev listesi değil; çalışan sağlığını koruyan, üretim verimliliğini artıran ve marka itibarını güçlendiren stratejik bir araçtır.

1. Tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı doğrulayın.

2. Yetkili bir OSGB ile şeffaf sözleşme yapın veya iç kadro ihtiyacını karşılayacak İSGB kurun.

3. Dijital İSG çözümleriyle riskleri anlık takip edin, eğitim ve muayene kayıtlarını belgeleyin.

Bugün harekete geçin—hem yüksek idari cezalardan kaçının hem de “sıfır kaza” kültürüne giden yolu açın.

Dış Kaynaklar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – https://mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6331.pdf

• ÇSGB İSG Genel Müdürlüğü – 2025 Ceza Tablosu – https://isggm.csgb.gov.tr/

• EU‑OSHA Small Business OSH Guide – https://osha.europa.eu/en/themes/small-workplaces

(Mevzuat verileri 2025 yeniden değerleme oranlarına göre güncellenmiştir.)